Alva i Gunnar Myrdal – nietypowe małżeństwo z nietypowymi poglądami

Alva i Gunnar Myrdal – nietypowe małżeństwo z nietypowymi poglądami

Opracowała i przetłumaczyła: mgr Barbara Bieniek (UŚ)

Alva Myrdal była znana jako orędowniczka pokoju, rozbrojenia oraz zdecydowana przeciwniczka broni nuklearnej, za co razem z Alfonso Garcią Roblesem została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla w 1982 r. Alva i jej mąż, Gunnar Myrdal, odcisnęli piętno zarówno na szwedzkim, jak i międzynarodowym środowisku.

Imię Alva nadał jej ojciec, Albert Reimer, na cześć wynalazcy żarówek – Thomasa Alvy Edisona, który oświetlił świat.  Także Alva stała się ,,ludzką żarówką’’ – osobą oświeconą, energiczną, mądrą, niezależną i oczytaną. Alva Myrdal urodziła się 31 stycznia 1902 w Uppsali. Był to rok, kiedy słowo ,,bil’’ pojawiło się w szwedzkim języku, a 40 000 Szwedów demonstrowało w sprawie wprowadzenia powszechnego prawa wyborczego, co przyczyniło się do ukształtowania solidnych podstaw dla socjaldemokratycznego ruchu.

Alva i Gunnar Myrdalowie, https://archive.org/details/arkivkopia.se-digstad-SSMAB000193S-0(dostęp:7.2.22).

W życiu Alvy znaczącą rolę odegrał jej ojciec Albert Reimer (wielu uważa, że jego nazwisko pochodzi od dzielnicy Reimersholme w Sztokholmie) – socjalista, z wykształcenia przedstawiciel ubezpieczeniowy, inwestor budowlany, który dołączył do grona zamożnych przedsiębiorców, zatrudniających sporą grupę niezależnych rolników.  Ojca Alvy można opisać jako uprzejmego, mądrego, pracowitego człowieka. Stronił od alkoholu, gdyż jako dziecko był świadkiem przemocy domowej, która była na porządku dziennym w starej Szwecji. Babcia Alvy od razu zgłosiła się na policję i oskarżyła męża za znęcanie się nad nią, a sąd rozpatrzył sprawę i skazał dziadka Fredrika na karę miesięcznego pozbawienia wolności. Za ten heroiczny akt, Alva zawsze z podziwem wyrażała się o swojej babci i jej odwadze.

Mama Lowa była bardziej złożoną osobą.  Kiedy miała dobre dni, była beztroską i towarzyską osobą, uwielbiającą nosić kapelusz, śpiewać i opowiadać historie. Innym razem, pokazywała swoją drugą twarz, ukształtowaną pod wpływem ciężaru obowiązków i agonii, przeżywaną z powodu gruźlicy.

W 1914 r. Albert kupił od teścia gospodarstwo wiejskie w Slagsta, gdzie Alva spędzała swoje nastoletnie lata. Po wybuchu pierwszej wojny światowej Albert mocno zaangażował się w działalność społeczną, stanowiąc w ten sposób przykład moralny dla córki. Jako członek komisji żywieniowej (livsmedelsnämnd) w Eskilstunie, Reimer był odpowiedzialny za rozdział zboża (en säd) i ziemniaków ubogim. Kiedy przyłapał żonę na potajemnym chowaniu i mieleniu nasion, żeby zwiększyć domowe zapasy, rozgniewany Albert tak zwrócił się do żony: ,,Co jest najważniejsze dla naszych dzieci – to, że przez chwilę nie będą chodzić głodne, czy to, że zrozumieją na czym polega poczucie sprawiedliwości w społeczeństwie?’’ Wtedy  mała Alva zdała sobie sprawę z tego, co jest w życiu kluczowe.

Alva Myrdal i Alfonso García Robles odbierają Pokojową Nagrodę Nobla,
https://www.stromstadstidning.se/nyheter/v%C3%A4rlden/m%C3%A5nga-nobelpris-till-k%C3%A4rnvapenmotst%C3%A5nd-1.4707421(dostęp:7.2.222).

Alva Myrdal wcześnie wydoroślała. Młoda Szwedka zajmowała się swoim rodzeństwem podczas, gdy Lowa kurowała się w różnych sanatoriach. Jako dziewięcioletnia dziewczynka, Alva straciła matkę, która zmarła w połogu w wieku 31 lat. Został jej jednak ojciec, którego podziwiała za oddanie się sprawie społecznej oraz poczucie sprawiedliwości. Alva nie chciała być kurą domową i patrzeć jak mężczyźni kształtują przyszłość świata. Dziewczyna, chcąc być jak rodzic, zaczęła czytać książki autorów, których ojciec nierzadko przywoływał podczas rozmowy. Z jego biblioteczki, pełnej dzieł o filozofii i astronomii, w tajemnicy podkradała książki, które czytała w toalecie. Jej uwadze nie umykały nawet stare gazety i podręczniki, przeznaczone na papier toaletowy. To dzięki ojcu Alva miała dostęp do edukacji i nawet kiedy matka potargała stypendium córki, Albert zapewnił dalsze finansowe wsparcie w celu kontynuacji nauki.

Swojego męża, Gunnara, Alva  poznała jako nastolatka. Był o cztery lata starszym chłopakiem, przebywającym od niedawna w Slagsta. To była miłość od pierwszego wejrzenia i kiedy ten ,,włóczęga’’ (luffare) zaproponował Alvie, żeby udała się z nim w jego rodzinne strony do Dalarny, podążyła za nim bez pytania rodziców o zgodę.

Myrdalowie znani byli z aktywności w wielu dziedzinach, ale też dość specyficznego podejścia do życia, zwłaszcza w sprawach dotyczących dzieci. Sposoby wychowania potomstwa i warunki panujące w rodzinie Myrdalów były nietypowe jak na tamte czasy. W ich domu mówiono bezpośrednio o tym, co się ma na myśli i nie wykorzystywało się słów ,,mama’’, ,,tata’’, ,,dziecko’’, tylko zwracano się do siebie po imieniu. Córka Kaja Fölster uspokoiła, że pomimo odmiennych praktyk wychowania, rodzice bardzo kochali swoje potomstwo.

Alva i Gunnar stali się członkami grupy wpływowych architektów, którzy wybudowali budynek zwanym dzisiaj niebiesko-żółtym folkhemmet. I choć Gunnar był zarówno ministrem handlu, jak i profesorem ekonomii, to Alva została gwiazdą, szczególnie za granicą znana była jako ekspertka do spraw rozbrojenia i przeciwniczka broni nuklearnej. Bywałą określana jako gołąbek pokoju (fredsduva) – dobrze ubrana z siwymi włosami w stylowych kapeluszach, do których pasję odziedziczyła po swojej matce.  Małżeństwo Alvy i Gunnara określano jako parę, która podziwiała się wzajemnie za swój intelekt.

Tekst powstał na podstawie artykułu: Hon kämpade för barn och rättvisa. Alva Myrdal – arkitekt bakom folkhemmet, autorstwa Pettera Karlssona, Svenska öden, nr 10/2021.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s